موضوع: فرهنگ جوانمردی در قرآن تاريخ پخش:۹۹/۱۰/۱۸

موضوع: فرهنگ جوانمردی در قرآن

عناوين:

  • جوانمردی هابیل

  • جوانمردی حضرت یوسف (ع )

  • جوانمردی پیامبر­( ص)

  • جوانمردی حضرت موسی (ع)

  • جوانمردی شاهچراغ

  • – جوانمردی در ایثار مال

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین بعدد ما أحاط به علمه، الهی انطقنی بالهدی و الهمنی التقوی

 

۱- جوانمردی هابیل

جوانمردی به عربی می‌­شود، « فُتُوَّت». همه مردم جوانمرد مثل شهید سپهبد سلیمانی را دوست دارند. 

حضرت آدم (ع) دو فرزند پسر داشت، بنام­های « هابیل » و « قابیل » . قابیل به موقعیّت، اعتبار و جایگاه برادرش هابیل حسادت ورزید و به او گفت: تورا می‌کشم. اما در مقابل، هابیل جوانمردی کرده و به او گفت: «ما أَنَا بِباسِطٍ يَدِيَ» (مائده/۲۸) ، من به سوی تو دست درازی نخواهم کرد. این جوانمردی است. 

۲- جوانمردی حضرت یوسف (ع )

حضرت یوسف­(ع) هم برادران حسودی داشت، چون او بخاطر خوبی­ها و کمالاتش در نزد پدرش، حضرت یعقوب (ع) جایگاه ویژه­ای داشت. لذا برای او نقشه کشیده و به بهانه رفتن برای تفریح و ورزشِ در بیابان، او را به چاه انداختند. به قدرت و خواست خداوند و سرنوشتی نیکو، توسط کاروانی از چاه نجات پیدا کرد و در مصر به عنوان برده فروخته شد و توسط عزیز مصر (چون بچه دار نمی­شدند، به عنوان فرزند خود،) او را خریداری کردند و گرچه در کاخ عزیز به او تهمت گناه کردن به او داند و او را به زندان انداختند اما بعد معلوم شد که او بی گناه بوده است. کم کم او عزیز مصر شد و این تهمت را با جوانمردی گذشت کرد. در منطقه قحطی آمد. دیگر فرزندان حضرت یعقوب، (همان برادران حضرت یوسف (ع) که او را به چاه انداخته بودند، ) از طرف پدر مأمور شدند که (برای رفع قحطی،) به مصر رفته و تقاضای گندم کنند. ظرف وزن کردن گندم­هایِ عزیز مصر، گُم شد و برادران، حضرت یوسف (ع) را، ( در حالی که او را نمی­شناختند که عزیز مصر شده است،) نسبت داده و گفتند: او این ظرف را دزدیده است.

در نهایت برادر خود عزیز مصر (که یوسف بود،) را شناختند و به شدّت از ظلمی که در حقِّ او کرده و او را به چاه انداخته و بعد هم در این ماجرا نسبت دزدی داده بودند، خجالت کشیده، پشیمان شده و از او عذرخواهی کرده و طلب بخشش کردند. حضرت یوسف­(ع) هم بلا فاصله و بدون درنگ جوانمردی کرده و آن­ها را بخشید و اعلام رضایت کرد؛ «لا تَثْرِيبَ‏ عَلَيْكُمُ‏ الْيَوْمَ» (یوسف/۹۲). با اینکه در آن مقام می­توانست براحتی از آن­ها انتقام بگیرد. که این خصلت در شأن پیامبران و بزرگان نیست.

۳- جوانمردی پیامبر­( ص)

روز فتح مکه همه بت‌ها شکسته شد، کفار و مشرکان شکست خورده و مسلمان‌ها پیروز شدند. مشرکان و مردم مکه ترسیدند و فکر می­کردند که مسلمانان از آن­ها انتقام بگیرند. چون قبل از هجرت پیامبر (ص) از مکه به مدینه ایشان و مسلمانان را در طول سیزده سال، بسیار اذیّت کرده بودند.

لذا در حال فرار و پنهان شدن به بقیه مردم مکه با شعار «اليوم‏ يوم‏ الملحمة» یعنی؛ امروز، روزِ تلافی و انتقام است. پس فرار کرده و پنهان شوید تا در دسترسِ مسلمانان نباشید.

پیامبر اکرم­(ص) با کمال جوانمردی (در صورتی که می­توانست راحت از آن­ها انتقام سختی هم بگیرد،) به مسلمان­ها فرمود: شما در مقابل آن­ها این شعار را بدهید که: «الیوم یوم المرحمه» ، امروز، روزِ رحمت و بخشش است. و ما نمی­خواهیم از کسی انتقام بگیریم.

این اخلاق قرآنی است که می­فرماید: «وَ إِذا ما غَضِبُوا هُمْ يَغْفِرُونَ» ، (شوری/۳۷) ، (و چون خشم و غضب كنند، ( خطای دیگران را،) مى‏بخشند.)

و یا می­فرماید: «وَ الْكاظِمِينَ‏ الْغَيْظَ» ، کسانی خشم خود را فرو خورده. و اهل انتقام نیستند. یعنی؛ خودش می‌بخشد، نه اینکه دیگران واسطه شوند.

۴- جوانمردی حضرت موسی (ع)

در قرآن آمده است : زمانی که حضرت موسی(ع) از طرف فرعونیان برای دستگیری تحت تعقیب قرار گرفت، به طرف منطقه مَدیَن از منطقه بیرون رفت. در ورودیِ شهر، دید که جمعیتی کنار چاهِ آبی حیوانات خود را آب می­دهند، اما: «… وَ وَجَدَ مِنْ‏ دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ…» ، (قصص/۲۳) ، در کناری، دو خانم با تعدادی گوسفند، و به حالت انتظار ایستاده­اند. علّت را از آن­ها جویا شد، گفتند: ما پدر پیری داریم که نمی‌تواند چوپانی کرده و گوسفندان را برای آب دادن به اینجا بیاورد. ما این کار را انجام می­دهیم. و چون با حضور مردان این محل شلوغ است، صبر می­کنیم تا آن­ها بروند.

حضرت موسی­(ع) جوانمردانه و بدون چشم­داشت، گوسفندان آن­ها را آب داد. «فَسَقى‏ لَهُما» (قصص/۲۴). ولذا آن­ها زودتر از هر روز به خانه برگشتند. پدرِ آن­ها ( که حضرت شعیب­(ع) بود،) علّت زودتر آمدن را پرسید؟.  داستانی که اتّفاق افتاده بود تعریف کردند.

و از طرفی حضرت موسی (ع)، جوانی غریب، چه بسا گرسنه، تحت تعقیب فرعونیان، بدون کار و زن و فرزند: «ثُمَ‏ تَوَلَّى‏ إِلَى الظِّلِّ» (قصص/۲۴) در سایه­ای نشست. و گفت: « فَقالَ رَبِّ إِنِّي لِما أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ» ، «قصص/۲۴» ، ( پروردگارا! همانا من به هر خيرى كه تو برايم بفرستى نيازمندم.).

حضرت شعیب (ع) به دخترانش فرمود: از آن جوان دعوت کنید تا به منزل آمده تا مزدش را بدهیم. یکی از دختران در حالى كه با حيا وعفّت راه مى‏رفت به نزد او آمد و به حضرت موسی (ع) گفت: «… إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ لِيَجْزِيَكَ أَجْرَ ما سَقَيْتَ لَنا» ، (همانا پدرم از شما دعوت مى‏كند تا مزد اين‏كه براى ما آب دادى به تو بپردازد.).

« …فَلَمَّا جاءَهُ وَ قَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ قالَ لا تَخَفْ نَجَوْتَ مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ» ، ( پس همين‏كه‏موسى به نزد آن پدر پير (حضرت شعيب) آمد و سرگذشت خود را براى او بازگو كرد، او گفت: نترس، تو از (دست) گروه ستمگران نجات يافتى.). پس در خانه خودم باش. و یکی از دخترانم را هم به عنوان همسر انتخاب کن. مهریه آن هم اینکه: هشت تا ده سال، برای ما چوپانی کن.

۵- جوانمردی شاهچراغ

بعد از آنکه امام هفتم، امام کاظم (ع) را در زندان شهید کردند. باید برای مردم، امام هشتم معرفی می­شد. از برادر امام رضا­(ع) احمد بن موسی، (شاهچراغ) سؤال کردند که به عنوان امام بعد از پدر شما با چه کسی بیعت کنیم. با جوانمردی به آن­ها گفت: اگر مرا قبول دارید؟، امامت بر حقِّ بعد از پدرم از آنِ برادرم امام رضا است. حق من نیست.

۶- جوانمردی حضرت اباالفضل (ع)

و حضرت ابالفضل قهرمان (ع) هم در روز عاشورا و در کنار آب و با لبِ تشنه، گرچه می­توانست خود، اول آب بنوشد و بعد آب را به خیمه­ها ببرد، عطش برادر و بچه­ها به یادش آمد. جوانمردی کرده، آب را ننوشید تا هرچه زودتر آب را به آن­ها برساند.

۷- جوانمردی همسران جانبازان

همسران معلولین و جانبازان هم با همه مشکلاتی که دارند. برای خدمت­رسانی به آن­ها واقعاً جوانمردی و گذشت و صبر می­کنند.

۸- جوانمردی در ایثار مال

قرآن می­فرماید: «… وَ يُؤْثِرُونَ‏ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ…» ، (حشر/۹) ، ( و اگرچه خود شديداً در فقر هستند ولى مهاجران را بر خود مقدّم مى‏دارند و كسانى كه از بخل نفس محافظت شوند، آنان همان رستگارانند.).

* داستانی قرآنی در باره ایثار؛

 حضرت امیرالمؤمنین (ع) و حضرت­ زهرا (س) نذر کردند که سه روز روزه بگیرند. شب اول به وقت افطار، مسکینی و شب دوم یتیم و شب سوم، اسیری به درب خانه آن­ها آمده و تقاضای کمک کردند و آن­ها با جوانمردی و گذشت، افطاری خود را دادند: « وَ يُطْعِمُونَ‏ الطَّعامَ عَلى‏ حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً» (انسان/۸) ، (و غذاى خود را با آن كه دوستش دارند، به بينوا و يتيم و اسير مى‏دهند.).

اما افرادی هم هستند که با داشتن اموال و دارایی و امکانات زیاد، حاضر به کمک کردنِ به مستحقان را ندارند. مثلِ قرآن که در باره فرعون و آن همه دارای­اش می­فرماید: به فرعون گفته شد: که از دارایی خود به مستمندان هم کمک کن. گفت:

«أُوتِيتُهُ عَلى‏ عِلْمٍ‏ عِنْدِي» (قصص/۷۸) ، ( همانا اين (ثروت فراوان) به واسطه دانشى كه نزد من است، به من داده شده،).

با علم اقتصاد خودم آن­ها را به دست آورده­ام و به کسی نمی­دهم. به قول بعضی­ها که به غلط می­گویند: چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است. این در حالی است که قرآن می­فرماید:

«وَ فِي‏ أَمْوالِهِمْ‏ حَقٌ‏ لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ» ، ، ( معارج/۲۳ و ۲۴) ، (و آنان كه در اموالشان حقّى است معلوم. براى افراد سائل و محروم. ).

البته! جوانمردی در همه امور زندگی، شامل مرد و زن می­شود مثلِ این زمان، کادر درمانِ کشور و پرستاران ما در این دوره کرونا، (چه زن و چه مرد،) خیلی مردانگی کردند.

و در آیه دیگر هم در باره گذشت و جوانمردی می­فرماید: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ» ، (آل‌عمران/۹۲) ، ( هرگز به نيكى دست نمى‏يابيد، مگر آنكه از آنچه دوست داريد، (در راه خدا) انفاق كنيد .).

خدایا! ما را پاسدار خدمات و زحمات همه خدمت­گزاران قرار بده.

                                 «والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته»

سئوالات مسابقه ؟

 

۱- در ماجرای فرزندان حضرت آدم، کدام یک جوانمردی نمود؟
۱) هابیل
۲) قابیل
۳) هر دو مورد
 
۲- حضرت یوسف علیه‌السلام در کدام مورد، با جوانمردی گذشت نمود؟
۱) در برابر تهمت دزدی از سوی برادران
۲) در برابر تهمت پاکی از سوی همسر عزیز مصر
۳) هر دو مورد
 
۳- آیه ۳۷ سوره شوری، از کدام ویژگی اهل ایمان ستایش می‌کند؟
۱) گذشت از مال
۲) گذشت از جان
۳) گذشت از خطای دیگران
 
۴- در آیه ۹ سوره حشر، به کدام نوع از جوانمردی اشاره شده است؟
۱) انفاق بخشی از داشته‌ها
۲) ایثار و ترجیح دیگران برخود
۳) وصیّت همه اموال و دارایی‌ها
 
۵- حضرت شعیب (ع) به چه عنوانی موسی را به منزلش دعوت کرد؟
۱) ازدواج با دختران
۲) پرداخت اجر آبیاری
۳) پناه‌دادن از خطر فرعون

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.